He ʻōlelo nui ka hana kīwila, akā hoʻomaka mai ia i ka liʻiliʻi. ʻO ia hoʻi ka nānā aku i nā hoʻoholo e hana ʻia ana i loko o kāu kaiāulu — a me ka koho e komo aku i ka wā e pono ai. Alakaʻi ana kēia aʻoaʻo iā ʻoe i ka nānā ʻana i kēlā me kēia ma Hawaii a me kahi e hoʻomaka ai.
ʻAʻohe ʻike koʻikoʻi e pono ai. ʻAʻole pono ʻoe e ʻike i ka hana o ke aupuni e hoʻomaka ai. ʻO ka nui o kā ʻoe e aʻo ai, e aʻo ana ʻoe i ka hoʻea ʻana.
He aha ka hana kīwila?
ʻO ia nā mea āpau e hoʻopili ana iā ʻoe i ka hoʻoholo ʻana i nā hana lehulehu. Kekahi mau hiʻohiʻona:
- Ka hele ʻana i ka hālāwai ʻaha kaiāulu e lohe ai i nā mea e kūkākūkā ʻia ana i kāu wahi
- Ka waiho ʻana i ka hōʻike palapala no kekahi pila āu e mālama ai
- Ka kākau ʻana i ka leka i kāu lālā ʻaha kaunty no kekahi pilikia kūloko
- Ka koho pāloka ʻana i nā koho o ka mokuʻāina a me ka kaunty
- Ka kamaʻilio ʻana me kāu mau hoalauna e pili ana i nā mea e hana ʻia ana i loko o kāu kaiāulu
- Ka hele ʻana i ka hālāwai lehulehu e hoʻolohe ai, ʻoiai ʻaʻole ʻoe e hōʻike ana
ʻAe i kēia mau mea āpau. ʻAʻole pono ʻoe e hana i nā mea āpau. E hoʻomaka me ka mea e kūpono ana.
Ka hana o ke aupuni ma Hawaii — nā kumuhana koʻikoʻi
He nui nā papa aupuni ma Hawaii e hoʻoholo ana i nā mea e pili ana i kāu ola i kēlā me kēia lā. Ke maopopo iā ʻoe ka mea a kēlā me kēia e hana ana, hiki iā ʻoe ke ʻike i kahi e hoʻomau ai i kāu mana.
Ka ʻAha Hoʻokolokolo o ka Mokuʻāina
Hālāwai ka ʻAha Hoʻokolokolo o ka Mokuʻāina o Hawaii i kēlā me kēia makahiki ma Ka Hale Aupuni ma Honolulu. Elua ʻaoʻao: ka Senate (25 lālā) a me ka House of Representatives (51 lālā).
Hoʻokomo lākou a koho pāloka i nā pila e lilo ai i kānāwai o ka mokuʻāina — mai ka hoʻokumu ʻana i ke kālā no nā kula a hiki i nā lula kaiapuni a me ka kulekele ʻauhau.
E holo ana ka wā kānāwai mai Ianuali a hiki i Mei. He nui nā pila i loaʻa i nā hālāwai lehulehu kahi e hiki ai i kānāka āpau ke hōʻike.
Nā ʻaha kaunty
ʻEhā kaunty o Hawaii, a he ʻaha kona i kēlā me kēia:
- City & County of Honolulu — uhi ana i Oʻahu a pau (9 lālā ʻaha)
- Maui County — uhi ana i Maui, Molokaʻi, a me Lānaʻi (9 lālā ʻaha)
- Hawaii County — uhi ana i ka Mokupuni Nui (9 lālā ʻaha)
- Kauai County — uhi ana i Kauaʻi a me Niʻihau (7 lālā ʻaha)
Hoʻoponopono nā ʻaha kaunty i nā pilikia kūloko: ka hoʻokahua ʻāina, ka ʻauhau waiwai, nā pāka, ka wai, nā alanui, ka lawe ukana lehulehu, a me nā kānāwai kūloko. He nui ka hopena o kēia mau hoʻoholo i kāu ola i kēlā me kēia lā.
Nā papa a me nā komisina
He nui nā papa a me nā komisina ma Hawaii ma ka pae mokuʻāina a me ka pae kaunty. He mau kino i koho ʻia e nānā ana i nā wahi kikoʻī — ka hoʻohana ʻāina, ka hoʻomalu wai, ka hoʻonaʻauao, ka olakino, ka lawe ukana, a me nā mea ʻē aʻe. Wehe ʻia ko lākou mau hālāwai a kāwele ʻia i lalo o ka Sunshine Law (HRS Chapter 92). ʻO ia hoʻi, pono e hoʻolaha ʻia ko lākou mau hālāwai ma mua a wehe ʻia i ka lehulehu.
Nānā ʻo Civi.Me i nā ʻaha he 400 ma luna ma kā mākou papa hālāwai. ʻO ia ka ʻano maʻalahi loa e ʻike ai i ka mea e hālāwai ana a i ka wā hoi.
Nā papa kaiāulu (Oʻahu)
He 33 papa kaiāulu ko Oʻahu — he mau kino voluntia e lawelawe ana ma ke ala pololei ma waena o nā kaiāulu a me ke aupuni kūlanakauhale. He maʻalahi, wehe ʻia nā hālāwai papa kaiāulu i nā kamaʻāina āpau, a uhi ana i nā mea āpau mai ka mālama pāka a hiki i nā papahana kūkulu a me ka palekana lehulehu. ʻO ia kekahi o nā ʻano maʻalahi loa e komo ai i ka hana kīwila.
Kahi e hoʻomaka ai
E koho i hoʻokahi mea. ʻOiaʻiʻo — hoʻokahi wale nō. Eia kekahi mau kaʻina hoʻomaka maikaʻi e like me ka manawa āu e loaʻa ai:
Inā he 10 minuke kāu
- E nānā i ka papa hālāwai o Civi.Me a ʻimi i kahi ʻaha a papa e pili ana i kā ʻoe e mālama ai
- E ʻimi i kāu mau lālā kānāwai mokuʻāina
- E kau inoa i nā leka hoʻomaopopo hālāwai no kahi kumuhana e hoʻohihi ana iā ʻoe
Inā he hola kāu
- E heluhelu i kā mākou aʻoaʻo hōʻike ma ka hālāwai lehulehu
- E kākau i ka leka i kāu lunahooponopono me ka pūʻolo kākau leka
- E hele i kāu hālāwai papa kaiāulu aʻe (Oʻahu) a i ʻole ka hālāwai ʻaha kaunty
Inā makemake ʻoe e hohonu aku
- E lilo i ʻelele o Civi.Me a e hoʻokahua i nā hanana ma loko o kāu kaiāulu
- E hahai i kahi pila ma loko o ka wā kānāwai mai kona hoʻokomo ʻana a hiki i ka koho pāloka
- E hele i kahi pūʻulu hālāwai no kahi papa a komisina e maopopo ai ka ʻano o ka hoʻoholo ʻana i ka wā
- E aʻo i kāu kuleana e hiki ai i nā palapala aupuni a hele i nā hālāwai lehulehu — pale ʻia e ka mākou kānāwai ʻelua
Nā nīnau maʻamau
Pono anei au e lilo i kamaʻāina o ʻAmelika e komo ai?
Pono ʻoe e lilo i kamaʻāina o ʻAmelika e koho pāloka ai i nā koho. Akā, wehe ʻia nā hālāwai lehulehu, ka hōʻike, nā papa kaiāulu, a me nā hālāwai kaiāulu i nā kamaʻāina Hawaii āpau, ʻoiai ʻo kou kūlana kamaʻāina. He koʻikoʻi kāu leo i ka hoʻoholo lehulehu, koho pāloka a ʻole.
He aha ka pono inā ʻole oʻu ʻike no ka pilikia?
He mea maʻamau ia. ʻO ka nui o ka poʻe e hōʻike ana a e kākau leka ana, ʻaʻole lākou i loaʻa i ka ʻike koʻikoʻi. He lālā kaiāulu ʻoe me kāu manaʻo — ʻo ia ka mea a ka hana komo lehulehu e kōkua ai. Hiki nō iā ʻoe ke hele i nā hālāwai e hoʻolohe a e aʻo ai ma mua o kou koho e ʻōlelo.
He maikaʻi anei ia?
ʻAe. ʻO ka poʻe e hoʻoholo ana ma Hawaii — ʻoi aku ma ka pae kaunty a me ka pae kaiāulu — e lohe pinepine ana i nā leo liʻiliʻi wale o nā lālā kaiāulu. Ke hele ʻoe, ke kākau, ke hōʻike, he mau leo kāu ma loko o ka liʻiliʻi. He kaumaha ia. Ua hoʻololi ʻia nā pila, ua hoʻololi ʻia nā papahana, a ua hoʻohuli ʻia nā hoʻoholo no ka mea i komo mai nā lālā kaiāulu.
He ʻaoʻao kālaiʻāina ko Civi.Me?
ʻAʻole. He ʻaoʻao kūʻokoʻa kālaiʻāina ʻo Civi.Me. ʻAʻole mākou e haʻi iā ʻoe i kāu kūlana no kekahi pilikia. Hāʻawi mākou iā ʻoe i nā mea e pono ai e komo ai a me ka ʻike e hoʻoholo ai ʻoe iho i kāu mau manaʻo.
Nā kaʻina aʻe
E aʻo e hōʻike Pūʻolo kākau leka E nānā i nā hālāwai Kāu kuleana e ʻike ai