Panagtungpal

Alakaʻi Noi Moʻolelo Lehulehu

ʻO ka Uniform Information Practices Act (HRS Mokuna 92F) — i kapa ʻia ʻo UIPA — ka māhele kānāwai moʻolelo lehulehu o Hawaii. ʻO kēia alakaʻi no nā luna moʻolelo a me nā limahana keʻena nona ke kuleana o ka hana ʻana i nā noi moʻolelo. Uhi ana ia i nā manawa, nā uku, nā pani, a me ke kaʻina hoʻopiʻi.

He alakaʻi hoʻohana maʻalahi kēia. No ka kikokikona kānāwai piha, e nānā i HRS Mokuna 92F. No ke alakaʻi kūpono, e kelepona i ka Office of Information Practices (OIP).

Nā moʻolelo e pili ana i ka hōʻike

ʻO ka hōʻike ka mea maʻamau ma lalo o UIPA. Manaʻo nui ʻia nā moʻolelo aupuni āpau he lehulehu ke ʻole kekahi pani kūpono. Aia nō hoʻi:

  • Nā palapala, nā hōʻike, a me nā leka
  • Nā leka uila (me nā leka uila kūloko e pili ana i ka ʻoihana aupuni)
  • Nā ʻaelike a me nā moʻolelo kālā
  • Nā minuke hālāwai a me nā papa hana
  • Nā ʻikepili a me nā waihona ʻikepili āna e mālama ai ke keʻena
  • Nā kiʻi, nā palapala ʻāina, a me nā mea hoʻopuka ʻē aʻe
  • Nā moʻolelo ma kēlā me kēia ʻano — pepa, uila, leo, a i ʻole wikiō

Pili ka kānāwai i nā keʻena mokuʻāina a me nā keʻena kalana āpau, me nā papa, nā komisina, nā māhele, a me nā keʻena.

Pehea e hana ai i kahi noi moʻolelo

Ke loaʻa i kāu keʻena kahi noi moʻolelo, e hahai i kēia mau kaʻina:

Kaʻina 1: E ʻike i ka noi

E pane wikiwiki e hōʻoia i ka loaʻa ʻana. ʻOiai ʻaʻole i kuhikuhi pololei ʻia kahi manawa pane e UIPA, wahi a ke alakaʻi OIP e pono ke pane ʻia ka noi i loko o 10 lā hana. Inā paʻakikī ka noi a koi ana i ka manawa ʻoi aku, e hoʻomaopopo i ka mea noi i ka manawa manaʻo ʻia.

Kaʻina 2: E ʻimi i nā moʻolelo kūpono

E hana i kahi ʻimi kūpono no nā moʻolelo āpau e pili ana i ka noi. E palapala i kāu hana ʻimi — nā waihona ʻikepili, nā ʻōnaehana faila, a me nā keʻena āu i ʻimi ai, a me ka poʻe i komo. ʻAʻole pono ka ʻimi kūpono i ka ʻimi nui loa, akā pono ia i ka ʻimi pono a hiki ai iāʻoe ke kūʻē inā hoʻopiʻi ʻia.

Kaʻina 3: E nānā i nā pani

E nānā i kēlā me kēia moʻolelo kūpono e hoʻoholo ai inā pili ana kekahi mau pani. Inā pani wale ʻia kekahi ʻāpana o ka moʻolelo, pono ʻoe e hoʻokuʻu i nā ʻāpana ʻaʻole i pani ʻia — kapa ʻia kēia ka hāʻawi ʻana i ka moʻolelo ma ka ʻano māhele.

Kaʻina 4: E pane i ka mea noi

Pono kāu pane e hoʻokomo i:

  • Nā moʻolelo kūpono (a i ʻole nā ʻāpana ʻaʻole i pani ʻia)
  • No nā moʻolelo i paʻa ʻia: ka pani kikoʻī i hōʻike ʻia a me kahi wehewehe pōkole no ke kumu o kona pili ʻana
  • Ka ʻike e pili ana i ke kuleana o ka mea noi e hoʻopiʻi i OIP
  • Inā pili nā uku: kahi koho uku ma mua o ka hoʻomaka ʻana i ka kope

ʻAʻole hiki iāʻoe ke nīnau i ke kumu o ko lākou makemake i ka moʻolelo. ʻAʻole pono ka mea noi e wehewehe i kona kumu, e hōʻike i kahi kānāwai, a i ʻole e hōʻike i kona inoa ma waho aʻe o ka hāʻawi ʻana i ka ʻike kelepona no ka pane.

Nā manawa pane

  • Pane mua: I loko o 10 lā hana mai ka loaʻa ʻana o ka noi
  • Nā moʻolelo e loaʻa ana i ka wahi: E ʻae i ka nānā ʻana i loko o 10 lā hana
  • Nā noi paʻakikī: E hoʻomaopopo i ka mea noi i loko o 10 lā hana inā koi ana i ka manawa hou, a e hāʻawi i ka lā hoʻopau manaʻo ʻia
  • Hāʻawi māhele: No nā noi nui, e hāʻawi i nā moʻolelo ma ke kaʻina ʻano e nānā ʻia ana, ma mua o ke kali ʻana a pau nā moʻolelo āpau

Ka ʻano uku a me nā palena

Hiki i nā keʻena ke uku, akā paʻa ko lākou palena:

  • Hāʻawi uila: ʻAʻohe uku no nā moʻolelo i hoʻouna ʻia ma ka leka uila a i ʻole ka hoʻololi uila
  • Nā kope pepa: Nā uku kope kūpono wale nō (ma kahi o $0.05–$0.25 i kēlā me kēia ʻaoʻao)
  • ʻAʻohe uku ʻimi: ʻAʻole hiki i nā keʻena ke uku no ka manawa i hoʻohana ʻia e ʻimi i nā moʻolelo
  • ʻAʻohe uku nānā: ʻAʻole hiki i nā keʻena ke uku no ka manawa i hoʻohana ʻia e nānā i nā moʻolelo no nā pani
  • Kāpae uku: E noʻonoʻo i ka kāpae ʻana i nā uku ke ʻoi aku ka pono o ka hōʻike no ka lehulehu

E hāʻawi mau i ka koho uku ma mua o ka hana ʻana i nā kope pepa, a e hāʻawi i ka hāʻawi uila ma ke ʻano hana ʻole uku.

Nā pani

Hāʻawi ʻo UIPA i nā pani kikoʻī kahi e pōʻino ai ka hōʻike. ʻO nā mea maʻamau loa:

Ka pilikino pilikino (HRS 92F-14(b))

Nā moʻolelo e lilo ai ia i ka hoʻouka ʻana maʻalahi loa ʻole i ka pilikino pilikino. Aia nō hoʻi ka helu hōʻailona kaiāulu, nā moʻolelo olakino, nā helu hale o nā limahana, a me ia mau ʻike pilikino ʻē aʻe. ʻO ke kūʻai, inā ʻoi aku ka pono pilikino ma luna o ka pono o ka lehulehu i ka hōʻike.

Ka māloʻeloʻe kānāwai (HRS 92F-13(3))

Nā moʻolelo e pili ana i nā noiʻi māloʻeloʻe kānāwai e holo ana, kahi e keʻakeʻa ai ka hōʻike i nā hana hoʻokō, e hōʻike ai i nā ʻano hoʻokolokolo māhele, a i ʻole e hoʻopilikia ai i ka palekana o kekahi.

Ka hana hoʻoholo (HRS 92F-13(3))

Nā moʻolelo i hana ʻia ma mua o ka hoʻoholo ʻana, e noʻonoʻo ana — e like me nā hōʻike haʻawina, nā memo kūloko me nā ʻōlelo aʻo kulekele, a i ʻole nā kamaʻilio ma waena o nā keʻena kahi e kūkākūkā ana nā limahana i nā koho ma mua o ka hoʻoholo ʻana. I ka hoʻopau ʻia o ka hoʻoholo, lilo nā ʻāpana ʻikepili i mea hiki ke hōʻike ʻia.

Nā pani ʻē aʻe

  • Ka pani loio-mea kūʻai — nā kamaʻilio ma waena o ke keʻena a me kona loio
  • Nā mea hoʻokūʻai — ka ʻike kālepa a i ʻole kālā māhele
  • Nā kānāwai ʻē aʻe — nā moʻolelo i huna ʻia e nā kānāwai mokuʻāina a i ʻole pekelala ʻē aʻe

Ke kānalua, e hōʻike. Ko ke keʻena ka kaumaha e hōʻoia i ke kumu o ka paʻa ʻana o ka moʻolelo. Inā kānalua ʻoe inā pili ana kahi pani, e kūkā me OIP ma mua o ke hōʻole ʻana i ka noi.

Ka kaʻina hoʻopiʻi ma o OIP

Inā ʻae ʻole ka mea noi i kāu hōʻole ʻana, hiki iāia ke hoʻopiʻi i ka Office of Information Practices. Eia ka mea e hana ʻia:

  • E kelepona aku ka mea noi i OIP me nā kikoʻī o ka noi a me ka hōʻole
  • E kelepona mai ʻo OIP i kāu keʻena no kahi pane a me nā moʻolelo i paʻa ʻia
  • E nānā ʻo OIP i nā moʻolelo a me nā pani i hōʻike ʻia
  • E hoʻopuka ʻo OIP i kahi manaʻo kūpono — e paʻa ana i ka hōʻole a i ʻole e kauoha ana i ka hōʻike
  • He mea manuahi kēia kaʻina no ka mea noi

Inā ʻae ʻole kāu keʻena i ka manaʻo o OIP, hiki ke lawe ʻia ka pilikia i ke kahua hoʻokolokolo, akā he mea kakaikahi ia. Hahai ka hapa nui o nā keʻena i nā manaʻo o OIP.

Nā hiʻohiʻona pane

Pane hōʻike piha

Aloha [Inoa o ka Mea Noi],

Mahalo no kāu noi moʻolelo i ka lā [lā].

Ua loaʻa iā mākou nā moʻolelo i noi ʻia a pili
ʻia lākou i kēia leka uila. ʻAʻohe uku no ka
hāʻawi uila.

Inā he nīnau kāu, e kelepona iā [inoa] ma
[leka uila/kelepona].

[Inoa o ke Keʻena]

Pane hōʻole māhele

Aloha [Inoa o ka Mea Noi],

Mahalo no kāu noi moʻolelo i ka lā [lā].

Ua loaʻa iā mākou [helu] mau moʻolelo kūpono. Hāʻawi
piha ʻia [helu] mau moʻolelo. Hāʻawi ʻia [helu] mau
moʻolelo me nā uhi e like me ia i hōʻike ʻia ma lalo.

Ua paʻa ʻia ka ʻike ākea mai lalo nei ma lalo o
[hōʻike i ka māhele kikoʻī o HRS]: [wehewehe pōkole no ka
mea i uhi ʻia a me ke kumu o ka pili ʻana o ka pani].

He kuleana kāu e hoʻopiʻi i kēia hoʻoholo i ka
Office of Information Practices ma oip@hawaii.gov a i ʻole
(808) 586-1400.

[Inoa o ke Keʻena]

Papa helu hōʻoia no nā luna moʻolelo

Ke loaʻa ka noi

  • E ʻike wikiwiki i ka loaʻa ʻana
  • E hoʻopaʻa i ka noi me ka lā i loaʻa, ka inoa o ka mea noi, a me ka wehewehe
  • Inā pohihihi ka noi, e kelepona i ka mea noi no ka wehewehe (ʻoiai ʻaʻole e hōʻole no ka pohihihi)
  • Mai nīnau i ke kumu o ko lākou makemake i nā moʻolelo

Ka hana ʻana i ka noi

  • E hana i kahi ʻimi kūpono ma nā ʻōnaehana a me nā keʻena āpau e pili ana
  • E palapala i kāu hana ʻimi
  • E nānā i nā moʻolelo no nā pani e pili ana
  • E hāʻawi i nā ʻāpana māhele (ʻaʻole i pani ʻia) o nā moʻolelo i pani māhele ʻia
  • E pane i loko o 10 lā hana (a i ʻole e hoʻomaopopo i ka hoʻolōihi me ka manawa manaʻo ʻia)

Ka pane ʻana

  • E hāʻawi i nā moʻolelo ma ke ʻano i noi ʻia inā hiki
  • E hāʻawi i ka hāʻawi uila e pale i nā uku
  • No nā moʻolelo i hōʻole ʻia, e hōʻike i ka pani kikoʻī a e wehewehe pōkole
  • E hoʻokomo i ka ʻike e pili ana i ke kuleana hoʻopiʻi i OIP
  • Inā pili nā uku, e hāʻawi i ka koho uku ma mua o ka hoʻomaka ʻana

Ka mālama moʻolelo

  • E mālama i kahi papa inoa o nā noi moʻolelo āpau a me nā pane
  • E mālama i nā moʻolelo o nā ʻano ʻimi i hoʻohana ʻia
  • E waiho i nā kope o nā leka pane

Nā hewa maʻamau e pale ai

  • Nīnau i ke “kumu.” ʻAʻole hiki iāʻoe ke koi i ka mea noi e wehewehe i kona kumu a i ʻole kona manaʻo e hoʻohana i nā moʻolelo
  • Nā hōʻole ākea. Ka hōʻike ʻana i kahi pani no ka ʻāpana holoʻokoʻa o nā moʻolelo me ka nānā ʻole i kēlā me kēia moʻolelo o ia poʻo
  • Ka nānā ʻole i nā noi. ʻO ka hōʻole ʻana e pane he mea hewa ia — ʻo ka pane “koi mākou i ka manawa hou” he ʻoi aku ma mua o ka noke
  • Ka uku imi ʻana. ʻAʻole ʻae ʻo UIPA i nā keʻena ke uku no ka manawa i hoʻohana ʻia e ʻimi a e nānā i nā moʻolelo
  • Ka hāʻawi māhele ʻole. Inā pani wale ʻia kekahi ʻāpana o ka moʻolelo, pono ʻoe e hoʻokuʻu i nā ʻāpana ʻaʻole i pani ʻia
  • ʻAʻohe ʻike hoʻopiʻi. Pono kēlā me kēia hōʻole e hoʻomaopopo i ka mea noi i kona kuleana e hoʻopiʻi i OIP

Nā kumu ʻike

E hoʻomaka

Makemake ʻoe i kōkua e hana i kahi noi moʻolelo? Hāʻawi ʻo OIP i ke alakaʻi a me ka hoʻomaʻamaʻa manuahi no nā luna moʻolelo o nā keʻena.

E kelepona i OIP   Alakaʻi Kānāwai Sunshine   Kāu Kuleana e ʻIke