O le Tulafono o le La (HRS Mataupu 92) e mana’omia ai komiti, komisi, ma kauniseli a le malo e faia galuega i luma o tagata uma. O lenei taiala e aofia ai mea e tatau ona iloa e tagata fa’atulagaina fono e usita’i ai — mana’oga o fa’ailoga, tulafono o taualumaga, faiga o fono tapunia, ma mana’oga o le molimauina fa’alaua’itele.

O se fa’amatalaga fa’ale-usita’iga i gagana faigofie lenei. Mo le tusitusiga atoa o le tulafono, va’ai i le HRS Mataupu 92. Mo taiala aloaia, fa’afeso’ota’i le Ofisa o Fa’ata’ita’iga o Fa’amatalaga (OIP).

O le a le “fono” i lalo o le Tulafono o le La

O le “fono” i lalo o le Tulafono o le La o so’o se fa’atasiga o le kuorame (tele o sui) o se komiti lea e talanoaina, iloiloina, pe faia ai fa’ai’uga i mataupu e va’ava’ai ai, puleaina, pe fautuaina e le komiti.

E aofia ai:

  • Fono masani ma fono fa’apitoa
  • Fono a komiti (afai e iai le kuorame o le komiti atoa)
  • A’oa’oga ma fono galue
  • Asiasiga i nofoaga e talanoaina ai galuega a le komiti
  • Vala’au telefoni pe vidiokali e iai le kuorame
  • Feso’ota’iga fa’asolosolo (mo se fa’ata’ita’iga, fa’asologa o imeli) lea e talanoaina ai e le kuorame galuega a le komiti

E le aofia ai fa’atasiga le aloaia e leai le kuorame, fa’alavelave fa’ale-agafeso’ota’i, pe fono i totonu o le fa’alāpotopotoga (o le tulafono e fa’atatau i komiti, ae le o galuega masani o le ofisa).

Mana’oga o fa’ailoga

O le fa’ailoga tusitusia fa’alaua’itele o so’o se fono e tatau ona tu’uina i luma i le itiiti ifo i le ono aso kalena a’o le’i faia le fono. O lona uiga afai e faia le fono i le Aso Lulu, e tatau ona tu’uina le fa’ailoga e le tuai atu i le Aso Tofi talu ai.

Mea e tatau ona aofia i le fa’ailoga

  • Aso, taimi, ma le nofoaga o le fono
  • Le taualumaga (lisi o mataupu uma e iloiloina)
  • Fa’amatalaga o le fono e tatala i tagata uma
  • Fa’amatalaga e mafai ona tu’uina atu molimau (ma le auala)
  • Fa’amatalaga fa’afeso’ota’i mo talosaga fesoasoani

O fea e tu’u ai le fa’ailoga

  • Le kalena a le setete i le calendar.ehawaii.gov
  • Le upega tafaili’ili a le komiti lava ia (pe talafeagai)
  • Le nofoaga moni e faia ai le fono (pe talafeagai)

Fono fa’afuase’i e mafai ona vala’aulia ma le itiiti ifo i le ono aso fa’ailoga, ae na’o le taimi e mana’omia ai e se tulaga fa’afuase’i pe lamatiaga vave i le soifua maloloina, saogalemu, pe agatonu o tagata uma. E tatau ona fa’ailoa le mafua’aga i le fa’ailoga.

Mana’oga o taualumaga

O le taualumaga o le vaega sili ona fa’aeteete o le Tulafono o le La. O le tulafono autu e faigofie: e le mafai e se komiti ona talanoaina pe faia gaioiga i so’o se mataupu e le’i i ai i le taualumaga ua fa’asalalauina.

Fa’apitoa o le taualumaga

  • O mataupu ta’itasi o le taualumaga e tatau ona fa’amatalaina ma le fa’apitoa e lava ia mafai e tagata uma ona fa’ai’u pe latou te fia auai pe molimau
  • O fa’amatalaga le manino e pei o le “Mataupu Tuai” pe “Mataupu Fou” e le lava mo talanoaga taua
  • O mataupu “Lipoti” pe “Fa’ailoga” e talia na’o le fa’afouina — e le faia ai talanoaga pe fa’ai’uga
  • Afai o le a palota le komiti i se mea, e tatau ona manino le fa’amatalaga o le mataupu

Le fa’aopoopoina o mataupu pe a mae’a ona fa’asalalauina le taualumaga

E masani lava, e le mafai ona fa’aopoopo mataupu i le taualumaga pe a mae’a ona tu’uina. Afai e iai se mea e tupu e le’i i ai i le taualumaga, e tatau i le komiti ona fa’atulagaina mo se fono i le lumana’i ma le fa’ailoga tatau. O le na’o le tuusaunoaga pe a agava’a se mataupu o se tulaga fa’afuase’i i lalo o le HRS 92-8.

Tulafono o fono tapunia

O fono tapunia (fono fanatia) e fa’atagaina na’o fa’amoemoega fa’apitoa e lisiina i le HRS 92-5. O galuega uma e isi e tatau ona faia i luma o tagata uma.

Fa’amoemoega e fa’atagaina mo fono tapunia

  • Mataupu tau tagata faigaluega — iloiloina o le fa’afaigaluegaina, su’esu’eina, fa’ateaina, pe fa’asalaina o se ofisa pe tagata faigaluega (ae le o le talanoaga masani o tulafono tau tagata faigaluega)
  • Mataupu fa’aletulafono — feso’ota’i ma le loia o le komiti i fesili ma mataupu e feso’ota’i i le malosi, tiute, fa’atagaga, puipuiga, ma noataga a le komiti
  • Fa’asolosolo galulue — talanoaga e feso’ota’i i fa’asolosolo galulue
  • Mataupu tau saogalemu — talanoaina mataupu e feso’ota’i i le saogalemu fa’alaua’itele
  • Fefa’ataua’iga o meatotino — iloiloina o le mauaina o meatotino pe a fa’ateleina e le iloa a tagata le tau
  • Su’esu’ega — su’esu’eina o se soligatulafono fuafuaina pe a fa’aleagaina le su’esu’ega e le fa’aalia

Faiga mo le ulufale i fono tapunia

  • E tatau i le taualumaga ona fa’ailoa o le komiti e ono faia se fono tapunia ma fa’asino le tulafono fa’apitoa o le HRS 92-5
  • E mana’omia le palota lua vaetolu o sui o lo’o i ai e tapunia le fono
  • E tatau i le komiti ona fa’alauiloa le fa’amoemoega o le fono tapunia i luma o tagata uma a’o le’i tapunia
  • Na’o le mataupu na fa’ailoaina e mafai ona talanoaina i le taimi o le fono tapunia
  • E le mafai ona faia se gaioiga mulimuli pe palota i le fono tapunia — e tatau i le komiti ona toe potopoto i luma o tagata uma e palota ai

Mana’oga o le molimauina fa’alaua’itele

O le Tulafono o le La e fa’amautinoa le aia tatau a tagata uma e tu’uina atu ai molimau i so’o se mataupu o le taualumaga. E tatau i komiti ona tu’uina atu se avanoa tatau mo le molimauina fa’alaua’itele.

Mana’oga fa’ale-usita’iga mo molimau

  • Fa’atagaina molimau tautala i le fono (i le tino pe e ala i le feso’ota’iga mamao pe ofoina atu)
  • Talia molimau tusitusia e tu’uina atu a’o le’i pe i le fono
  • Tu’uina atu taiala manino i le fa’ailoga o le fono i le auala e tu’uina atu ai molimau
  • E mafai e komiti ona fa’atulaga taimi tatau mo molimau tautala (mo se fa’ata’ita’iga, 3 minute le tagata), ae e le mafai ona fa’asa atoa
  • E tatau i komiti ona iloiloina molimau a’o le’i faia se fa’ai’uga, e ui ina e le mana’omia ona latou mulimuli i ai

Molimauina mamao: O le tele o komiti e talia nei molimau e ala i le vidiokali pe telefoni. Afai e ofoina atu e lau komiti le mauaina mamao, fa’aopoopo fa’amatalaga feso’ota’iga i le fa’ailoga o le fono.

Mana’oga o fa’amaumauga o fono

O komiti uma e tatau ona teu fa’amaumauga tusitusia o a latou fono. O fa’amaumauga e avea ma fa’amaumauga fa’alaua’itele ma e tatau ona avanoa pe talosagaina.

Mea e tatau ona aofia i fa’amaumauga

  • Aso, taimi, ma le nofoaga o le fono
  • Sui na auai ma sui na le auai
  • Anotusi o mataupu uma na talosagaina, talanoaina, pe fa’ai’uina
  • Fa’amaumauga o so’o se palota na faia (e aofia ai le auala na palota ai sui ta’itasi)
  • Afai na faia se fono tapunia: le palota e tapunia le fono ma le fa’amoemoega na fa’asino

O fa’amaumauga e tatau ona fa’amaonia i se fono mulimuli ma tu’uina i luma fa’alaua’itele. E fautuaina e le OIP ia tu’uina e komiti fa’amaumauga i totonu o aso e 40 pe a mae’a le fono.

Fa’asalaga mo soligatulafono

O soligatulafono o le Tulafono o le La e mafai ona iai i’uga moni:

  • Gaioiga fa’aleaogaina. So’o se gaioiga na faia i le solia o le Tulafono o le La e mafai ona fa’aleaogaina e se fa’amasinoga
  • Tau loia. O se komiti e maua i le solia e ono mana’omia ona totogi tau loia a le itu na manumalo
  • Noataga a le tagata lava ia. O sui o le komiti e fa’atuatua solia le tulafono e ono noatia i le tagata lava ia mo se sala e o’o i le $500 le soligatulafono
  • Manatu a le OIP. E mafai e le OIP ona tu’uina atu manatu aloaia e su’e ai se soligatulafono ma fautuaina gaioiga fa’asa’o

Lisi siaki fa’ale-usita’iga mo tagata fa’atulagaina fono

Fa’aaoga lenei lisi siaki a’o le’i faia fono ta’itasi e fa’amautinoa ai le usita’iga o le Tulafono o le La:

A’o le’i faia le fono

  • O mataupu o le taualumaga e fa’amatalaina ma le fa’apitoa e lava mo tagata uma e malamalama ai le mea o le a talanoaina
  • Fa’ailoga tusitusia ua tu’uina i luma i le itiiti ifo i le 6 aso kalena a’o le’i faia le fono
  • Fa’ailoga ua tu’uina i le kalena a le setete (calendar.ehawaii.gov)
  • Fa’ailoga e aofia ai le aso, taimi, nofoaga, ma le taualumaga atoa
  • Fa’ailoga e aofia ai fa’amatalaga i le auala e tu’uina atu ai molimau
  • Fa’ailoga e aofia ai fa’amatalaga fa’afeso’ota’i mo talosaga fesoasoani
  • Afai e fa’amoemoeina se fono tapunia, e fa’asino e le taualumaga le tulafono fa’apitoa o le HRS 92-5

I le taimi o le fono

  • E na’o mataupu i le taualumaga e talanoaina — leai se talanoaga i fafo o le taualumaga
  • E fa’atagaina le molimauina fa’alaua’itele i mataupu ta’itasi o le taualumaga
  • Afai e ulufale i le fono tapunia: ua palota lua vaetolu, ua fa’alauiloa le fa’amoemoega
  • O palota uma e faia i le fono tatala ma fa’amauina
  • E leai se gaioiga mulimuli e faia i le fono tapunia

Pe a mae’a le fono

  • Fa’amaumauga e saunia vave (i totonu o aso e 40 e fautuaina)
  • O fa’amaumauga e aofia ai sui na auai, mataupu na talanoaina, ma palota na faia
  • Fa’amaumauga e fa’amaonia i se fono mulimuli
  • Fa’amaumauga ua fa’amaonia e tu’uina i luma fa’alaua’itele

Mea sese masani e aloese ai

  • Feso’ota’iga fa’asolosolo. O le fa’asologa o talanoaga a le tasi i le tasi i le va o sui o le komiti e aofia fa’atasi ai le kuorame e talanoaina galuega a le komiti o se soligatulafono o le Tulafono o le La — tusa lava pe leai se talanoaga e tasi e aofia ai le kuorame
  • Mataupu le manino o le taualumaga. “Mataupu Fou” pe “Talanoaga” e aunoa ma le fa’apitoa e le ausia le mana’oga o le fa’ailoga mo talanoaga taua
  • Faia gaioiga i le fono tapunia. O le faia o se palota mulimuli pe fa’ai’uga fa’atulaga a’o i totonu o le fono tapunia e soli le tulafono
  • Fa’ailoga tuai. O le tu’uina o le fa’ailoga i le itiiti ifo i le 6 aso kalena a’o le’i faia le fono e soli le mana’oga, tusa lava pe tasi le aso
  • Polokaina o molimau. O le le taliaina o molimau pe le tu’uina atu o se avanoa tatau mo tagata uma e fa’alogo ai o se soligatulafono

Pu’ega

Amata

E mana’omia le fesoasoani i le usita’iga o le Tulafono o le La? E ofoina atu e le OIP a’oa’oga fua ma taiala mo komiti a le malo.

Fa’afeso’ota’i le OIP   Taiala o Fa’amaumauga Fa’alaua’itele   Su’esu’e Fono