Ko e Lao ʻo e Laʻā (HRS Vahe 92) ʻoku ne fiemaʻu ke fai ʻe he ngaahi poate, komisiona, mo e kōsolo puleʻanga ʻenau ngāue ʻi he ʻātā. Ko e fakahinohino ni ʻoku kōvā pe ko e hā ʻoku fiemaʻu ke ʻilo ʻe he kau fakahoko fakataha ke kei muimui ki he lao — ngaahi fiemaʻu fakaʻilo, ngaahi tuʻutuʻuni polokalama, ngaahi founga fakataha loto, mo e ngaahi fatongia fakamoʻoni fakafonua.
Ko ha fakamatala fakalesoni eni ʻi he lea faingofua ki he muimui ki he lao. Ki he tohi lao kakato, vakai ki he HRS Vahe 92. Ki he fakahinohino faka-ʻōfisi, fetuʻutaki ki he ʻŌfisi ʻo e Ngaahi Founga Fakamatala (OIP).
Ko e hā ʻoku lau ko e “fakataha” ʻi lalo ʻi he Lao ʻo e Laʻā
Ko e “fakataha” ʻi lalo ʻi he Lao ʻo e Laʻā ko ha fakataha ʻo ha koalamu (tokolahi ʻo e kau mēmipa) ʻo ha poate ʻoku talanoa, fakakaukau, pe fai tuʻutuʻuni ai e kau mēmipa ki he ngaahi meʻa ʻoku ʻi ai e mafai ʻa e poate ke ne tokangaʻi, puleʻi, pe faleʻi ki ai.
ʻOku kau ki ai:
- Ngaahi fakataha angamaheni mo makehe
- Ngaahi fakataha komiti (kapau ʻoku ʻi he komiti ha koalamu ʻo e poate kakato)
- Ngaahi akoʻanga mo e ngaahi fakataha ngāue
- Ngaahi ʻaʻahi feituʻu ʻoku talanoa ai e ngāue ʻa e poate
- Ngaahi ui telefoni pe ui vitio ʻoku ʻi ai ha koalamu
- Ngaahi fetuʻutaki hokohoko (pēhē, ngaahi seni īmeili) ʻoku talanoa ai ha koalamu ki he ngāue ʻa e poate
ʻOku ʻikai kau ki ai e ngaahi fakataha taʻefakamalumalu taʻe ha koalamu, ngaahi ouau fakasōsiale pē, pe ngaahi fakataha ngāue loto (ko e lao ʻoku ngāue ki he ngaahi poate, kae ʻoua ko e ngaahi ngāue faka-ʻaho ʻa e potungāue).
Ngaahi fiemaʻu fakaʻilo
Ko e fakaʻilo tohi fakafonua ki ha fakataha kuo pau ke fakahū ʻi he ʻaho ʻe ono ofi kimuʻa he fakataha. Ko hono ʻuhinga kapau ʻoku ʻi he ʻaho Pulelulu ha fakataha, kuo pau ke fakahū e fakaʻilo ʻi he ʻaho Tuʻapulelulu kimuʻa pe vave ange.
Ko e hā kuo pau ke kau ʻi he fakaʻilo
- ʻAho, taimi, mo e feituʻu ʻo e fakataha
- Ko e polokalama (lisi ʻo e ngaahi meʻa kotoa ʻe sivi)
- Fakamatala ʻoku ava ki he kakai e fakataha
- Fakamatala ʻoku lava ke fakahū ha fakamoʻoni (pea founga)
- Fakamatala fetuʻutaki ki he ngaahi kole tokoni fakafaingofua
Feituʻu ke tuku ai e fakaʻilo
- Ko e tohi taimi siteiti ʻi he calendar.ehawaii.gov
- Ko e uepisaiti ʻoʻona ʻo e poate (kapau ʻoku ʻi ai)
- Ko e feituʻu fakafoʻituitui ʻe fai ai e fakataha (kapau ʻoku ʻi ai)
Ngaahi fakataha fakavavevave ʻe lava ke ui ʻi he siʻi hifo ʻi he ʻaho ʻe ono fakaʻilo, ka ko e taimi pē ʻoku tupu ai ha fakavavevave pe fakatuʻutāmaki vave ki he moʻui lelei, maluʻi, pe lelei ʻa e kakai ʻoku fiemaʻu ha ngāue leva. Kuo pau ke fakahā e ʻuhinga ʻi he fakaʻilo.
Ngaahi fiemaʻu polokalama
Ko e polokalama ko e konga ʻoku mahuʻinga taha ki he muimui ki he Lao ʻo e Laʻā. Ko e tuʻutuʻuni lahi ko eni: ʻoku ʻikai lava ke talanoa pe fai ʻe ha poate ha meʻa ʻoku ʻikai ʻi he polokalama kuo fakahā.
Makehe ʻo e polokalama
- Kuo pau ke fakamatala e meʻa polokalama takitaha ʻi he makehe feʻunga koeʻuhi ke lava ke tuʻutuʻuni ʻe he kakai pe ʻoku nau fie ʻaʻahi pe fakamoʻoni
- Ko e ngaahi fakamatala taʻemahino hangē ko “Ngāue Tuai” pe “Ngāue Foʻou” ʻoku ʻikai feʻunga ki he talanoa mahuʻinga
- Ko e ngaahi meʻa “Lipooti” pe “Fakaʻilo” ʻoku tali pē ki he ngaahi fakafoʻou fakamatala — taʻe ha fakakaukau pe fai tuʻutuʻuni
- Kapau ʻe palōte e poate ki ha meʻa, kuo pau ke fakamahino ia ʻe he fakamatala meʻa
Fakalahi meʻa hili e fakahā ʻo e polokalama
ʻOku angamaheni ʻoku ʻikai lava ke fakalahi ha meʻa ki he polokalama hili kuo tuku ia. Kapau ʻoku tupu ha meʻa naʻe ʻikai ʻi he polokalama, kuo pau ke palani ia ʻe he poate ki ha fakataha kahaʻu mo ha fakaʻilo totonu. Ko e fakatauʻatāina pē ko e kapau ʻoku feʻunga ha meʻa ko ha fakavavevave ʻi lalo ʻi he HRS 92-8.
Ngaahi tuʻutuʻuni fakataha loto
Ko e ngaahi fakataha loto (ngaahi fakataha tāpuni) ʻoku ngofua pē ki he ngaahi ʻuhinga makehe ʻoku lisi ʻi he HRS 92-5. Ko e ngāue kehe kotoa kuo pau ke fai ʻi he ʻātā.
Ngaahi ʻuhinga ʻoku ngofua ki he fakataha loto
- Ngaahi meʻa kakai — fakakaukau ki he fakangāue, sivi, tukuange, pe tautea ha ʻōfisa pe ngāue (ka ʻoku ʻikai ko e talanoa lahi ki he ngaahi tuʻutuʻuni kakai)
- Ngaahi meʻa fakalao — faleʻi mo e loea ʻa e poate ki he ngaahi fehuʻi mo e ngaahi meʻa ʻoku fekauʻaki mo e ngaahi mafai, fatongia, faingamālie, tauʻatāina, mo e ngaahi fatongia ʻa e poate
- Alea fakataha — ngaahi fakakaukau ʻoku fekauʻaki mo e alea fakataha
- Ngaahi meʻa maluʻi — talanoa ki he ngaahi meʻa ʻoku fekauʻaki mo e maluʻi fakafonua pe malu
- Ngaahi fefakatauʻaki koloa moʻoni — fakakaukau ki he maʻu ha koloa moʻoni ʻi he taimi ʻe fakalahi ai e totongi ʻe he ʻilo ʻa e kakai
- Ngaahi fakatotolo — fakatotolo ki ha maumau ʻo e lao ʻi he taimi ʻe uesia ai e fakatotolo ʻe he fakahā fakafonua
Ngaahi founga ke hū ki he fakataha loto
- Kuo pau ke fakahā ʻe he polokalama ʻe lava ke hū e poate ki ha fakataha loto pea lave ki he tuʻutuʻuni HRS 92-5 makehe
- ʻOku fiemaʻu ha palōte ua-vahe-tolu ʻo e kau mēmipa ʻoku ʻi ai ke tāpuni e fakataha
- Kuo pau ke fakahā ʻe he poate e ʻuhinga ʻo e fakataha loto ʻi he ʻātā kimuʻa pea tāpuni
- Ko e meʻa pē naʻe fakahā ʻoku lava ke talanoa ki ai lolotonga e fakataha tāpuni
- ʻOku ʻikai lava ke fai ha ngāue fakamuimui pe palōte ʻi he fakataha loto — kuo pau ke toe fakataha e poate ʻi he ʻātā ke palōte
Ngaahi fiemaʻu fakamoʻoni fakafonua
ʻOku fakapapauʻi ʻe he Lao ʻo e Laʻā e totonu ʻa e kakai ke fakahā ha fakamoʻoni ki ha meʻa polokalama. Kuo pau ke ʻoatu ʻe he ngaahi poate ha faingamālie feʻunga ki he fakamoʻoni fakafonua.
Ngaahi fiemaʻu muimui ki he lao ki he fakamoʻoni
- Tali e fakamoʻoni lea ʻi he fakataha (fakafoʻituitui pe mamaʻo kapau ʻoku ʻoatu)
- Tali e fakamoʻoni tohi ʻoku fakahū kimuʻa pe ʻi he fakataha
- ʻOatu e ngaahi fakahinohino mahino ʻi he fakaʻilo fakataha ki he founga ke fakahū ai ha fakamoʻoni
- ʻE lava ke fokotuʻu ʻe he ngaahi poate ha ngaahi fakangatangata taimi feʻunga ki he fakamoʻoni lea (pēhē, miniti ʻe 3 ki he tokotaha), ka ʻoku ʻikai lava ke taʻofi kakato ia
- Kuo pau ke fakakaukau e ngaahi poate ki he fakamoʻoni kimuʻa pea fai ha tuʻutuʻuni, neongo ʻoku ʻikai fiemaʻu ke nau muimui ki ai
Fakamoʻoni mamaʻo: Ko e lahi ʻo e ngaahi poate ʻoku nau tali e fakamoʻoni ʻi he vitio pe telefoni. Kapau ʻoku ʻoatu ʻe hoʻo poate ha founga mamaʻo, kau e ngaahi fakaikiiki fehokotaki ʻi he fakaʻilo fakataha.
Ngaahi fiemaʻu miniti
Kuo pau ke tauhi ʻe he poate kotoa ha ngaahi miniti tohi ʻo ʻene ngaahi fakataha. Ko e miniti ʻoku hoko ia ko ha lekooti fakafonua pea kuo pau ke ʻoatu ʻi he kole.
Ko e hā kuo pau ke kau ʻi he miniti
- ʻAho, taimi, mo e feituʻu ʻo e fakataha
- Kau mēmipa naʻe ʻi ai mo e kau naʻe ʻikai ʻi ai
- Koloa ʻo e ngaahi meʻa kotoa naʻe fokotū, talanoa, pe tuʻutuʻuni
- Ha lekooti ʻo ha ngaahi palōte naʻe fai (kau ai pe founga naʻe palōte ai e mēmipa takitaha)
- Kapau naʻe fai ha fakataha loto: ko e palōte ke tāpuni e fakataha mo e ʻuhinga naʻe lave ki ai
ʻOku totonu ke tali e ngaahi miniti ʻi ha fakataha hoko pea tuku fakafonua. ʻOku fokotū ʻe he OIP ke tuku ʻe he ngaahi poate e miniti ʻi loto ʻi he ʻaho ʻe 40 hili e fakataha.
Ngaahi tautea ki he ngaahi maumau
Ko e ngaahi maumau ʻo e Lao ʻo e Laʻā ʻoku lava ke ʻi ai ha ngaahi ola moʻoni:
- Ngaahi ngāue kuo fakatāmateʻi. Ko ha ngāue naʻe fai ʻi he maumau ʻo e Lao ʻo e Laʻā ʻe lava ke fakatāmateʻi ʻe ha fakamaauʻanga
- Ngaahi totongi loea. Ko ha poate naʻe ʻilo kuo maumau ʻe lava ke fiemaʻu ke ne totongi e ngaahi totongi loea ʻa e pāti naʻe ikuna
- Fatongia fakafoʻituitui. Ko e kau mēmipa poate ʻoku nau maumauʻi fakataumuʻa e lao ʻe lava ke fatongia fakafoʻituitui ki ha tautea ʻo aʻu ki he $500 ki he maumau takitaha
- Ngaahi vakai OIP. ʻE lava ke ʻoatu ʻe he OIP ha ngaahi vakai faka-ʻōfisi ʻoku ne ʻilo ha maumau pea fokotū ha ngāue fakatonutonu
Lisi sivi muimui ki he lao ki he kau fakahoko fakataha
Ngāueʻaki e lisi sivi ni kimuʻa he fakataha takitaha ke fakapapauʻi e muimui ki he Lao ʻo e Laʻā:
Kimuʻa he fakataha
- Ko e ngaahi meʻa polokalama ʻoku fakamatala ʻi he makehe feʻunga ke mahino ki he kakai pe ko e hā ʻe talanoa ki ai
- Fakaʻilo tohi kuo fakahū ʻi he ʻaho ʻe 6 ofi kimuʻa he fakataha
- Fakaʻilo kuo tuku ʻi he tohi taimi siteiti (calendar.ehawaii.gov)
- Fakaʻilo ʻoku kau ai e ʻaho, taimi, feituʻu, mo e polokalama kakato
- Fakaʻilo ʻoku kau ai e fakamatala ki he founga ke fakahū ai e fakamoʻoni
- Fakaʻilo ʻoku kau ai e fakamatala fetuʻutaki ki he ngaahi kole tokoni fakafaingofua
- Kapau ʻoku ʻamanaki ki ha fakataha loto, ʻoku lave e polokalama ki he tuʻutuʻuni HRS 92-5 makehe
Lolotonga e fakataha
- ʻOku nofo e talanoa ki he ngaahi meʻa polokalama pē — taʻe ha talanoa taʻepolokalama
- ʻOku tali e fakamoʻoni fakafonua ki he meʻa polokalama takitaha
- Kapau ʻoku hū ki he fakataha loto: palōte ua-vahe-tolu kuo fai, ʻuhinga kuo fakahā fakafonua
- Ko e ngaahi palōte kotoa kuo fai ʻi he fakataha ava pea lekootiʻi
- ʻOku ʻikai ha ngāue fakamuimui kuo fai ʻi he fakataha loto
Hili e fakataha
- Miniti kuo kamata tohi vave (ʻi loto ʻi he ʻaho ʻe 40 ʻoku fokotū)
- Miniti ʻoku kau ai e kau mēmipa naʻe ʻi ai, meʻa naʻe talanoa, mo e ngaahi palōte naʻe fai
- Miniti kuo tali ʻi ha fakataha hoko
- Miniti kuo tali kuo tuku fakafonua
Ngaahi fehalaaki angamaheni ke taʻofi
- Ngaahi fetuʻutaki hokohoko. Ko ha seni ʻo e ngaahi talanoa taha-ki he-taha ʻi he kau mēmipa poate ʻoku kau ai ha koalamu ʻoku talanoa ki he ngāue poate ko ha maumau ʻo e Lao ʻo e Laʻā — neongo ʻoku ʻikai ha talanoa taki taha ʻoku kau ai ha koalamu
- Ngaahi meʻa polokalama taʻemahino. “Ngāue Foʻou” pe “Talanoa” taʻe ha ngaahi meʻa makehe ʻoku ʻikai feʻunga e fiemaʻu fakaʻilo ki he talanoa mahuʻinga
- Fai ngāue ʻi he fakataha loto. Fai ha palōte fakamuimui pe tuʻutuʻuni fakamaʻu lolotonga e fakataha tāpuni ʻoku maumauʻi e lao
- Fakaʻilo tuai. Fakahū e fakaʻilo ʻi he siʻi hifo ʻi he ʻaho ʻe 6 ofi kimuʻa he fakataha ʻoku maumauʻi e fiemaʻu, neongo ko e ʻaho ʻe taha pē
- Taʻofi e fakamoʻoni. Taʻofi ke tali e fakamoʻoni pe ʻikai ʻoatu ha faingamālie feʻunga ki he kakai ke fanongo ki ai ko ha maumau
Ngaahi maʻuʻanga tokoni
- HRS Vahe 92 — tohi kakato
- Fakahinohino Lao ʻo e Laʻā ʻa e OIP
- Fakahinohino Lao ʻo e Laʻā ʻa e OIP (PDF)
- Akoʻanga mo e ngaahi akoʻanga ʻa e OIP
- Tohi taimi fakataha fakafonua ʻa e siteiti
Kamata
Fie maʻu ha tokoni ki he muimui ki he Lao ʻo e Laʻā? ʻOku ʻoatu ʻe he OIP ha akoʻanga taʻetotongi mo ha fakahinohino ki he ngaahi poate puleʻanga.
Fetuʻutaki ki he OIP Fakahinohino Lekooti Fakafonua Vakai ki he Ngaahi Fakataha